Quản lý thư viện hiện đại, Thư viện hiện đại là một loại thư viện được áp dụng những thành tựu mới nhất của khoa học kỹ thuật mà cụ thể là công nghệ thông tin (CNTT).

Quản lý thư viện hiện đại

Thư viện hiện đại là một loại thư viện được áp dụng những thành tựu mới nhất của khoa học kỹ thuật mà cụ thể là công nghệ thông tin (CNTT). Dưới tác động của ứng dụng CNTT, thư viện hiện đại có rất nhiều thay đổi: từ cơ cấu tổ chức, nguồn nhân lực cho đến cơ sở vật chất trang thiết bị [6]. Tuỳ thuộc vào mức độ ứng dụng CNTT vào hoạt động của thư viện mà người ta xây dựng thư viện hiện đại với các cấp độ khác nhau và tương ứng với chúng là những tên gọi khác nhau như: thư viện đa phương tiện, thư viện lai, thư viện điện tử , thư viện số, thư viện ảo… Nói một cách khác, nhắc đến tên các thư viện này thì ta đều hiểu chúng là các thư viện hiện đại. Ví dụ, thư viện đa phương tiện hay thư viện lai là thư viện hiện đại ở mức độ sơ khai được chuyển tiếp từ thư viện truyền thống sang thư viện có ứng dụng CNTT. Trong thư viện này vừa tồn tại tài liệu truyền thống vừa có các dạng tài liệu hiện đại. Hay thư viện số là thư viện hiện đại ở cấp độ cao hơn. Trong thư viện này không còn tài liệu dạng truyền thống mà chúng đã được số hoá và được sử dụng bằng máy tính, phương tiện truyền thông.

Bởi vậy, khi nói đến QLTV hiện đại là nói đến việc quản lý tất cả các dạng thư viện như đã nêu bao gồm: thư viện đa phương tiện, thư viện lai, thư viện số, thư viện ảo… Nói một cách khác, khi nói đến quản lý một trong các dạng thư viện này thì về bản chất đều là QLTV hiện đại.

Vậy QLTV hiện đại là gì? QLTV hiện đại có khác gì so với QLTV truyền thống? Theo tác giả để định nghĩa được QLTV hiện đại cần phân biệt các điểm giống và khác nhau giữa QLTV truyền thống và QLTV hiện đại.

- Những điểm giống nhau:

Thứ nhất, chủ thể quản lý và đối tượng quản lý đều là con người. Bởi ngoài đối tượng quản lý là con người thì hoạt động chuyên môn và các hoạt động khác được coi là các đối tượng của quản lý thì đều do con người và bằng chính con người thực hiện.

Thứ hai, nội dung quản lý như nhau bao gồm: quản lý nguồn nhân lực, quản lý hoạt động chuyên môn, các hoạt động khác và cơ sở vật chất, kinh phí của thư viện.

Thứ ba, quản lý cả 2 loại thư viện đều phải sử dụng các chức năng, nguyên tắc, phương pháp và công cụ quản lý.

- Những điểm khác nhau:

Thứ nhất, phương pháp tổ chức - hành chính của quản lý: Trong thư viện truyền thống sự tác động của người quản lý tới tập thể công chức, viên chức được thực hiện bằng các mệnh lệnh, quyết định buộc người bị quản lý phải phục tùng. Trong thư viện hiện đại sự tác động của người quản lý tới tập thể công chức, viên chức cũng được thực hiện bằng các mệnh lệnh, quyết định nhưng có sự tham gia của người dưới quyền.

Thứ hai, công cụ quản lý: Trong thư viện truyền thống người quản lý sử dụng công cụ thủ công để quản lý như: ghi chép, đo, đếm. Chẳng hạn dùng các bảng, biểu theo dõi, tự theo dõi và đồng hồ để quản lý giờ giấc và sản phẩm theo định mức lao động hoặc dùng các bản báo cáo để đánh giá các loại công việc và khối lượng công việc đã được hoàn thành… Trong thư viện hiện đại người quản lý sử dụng công cụ hiện đại như máy tính, phần mềm quản lý, camera… để quản lý.

Thứ ba, trình độ quản lý: Để QLTV truyền thống cũng như hiện đại, đối với người quản lý ngoài những đòi hỏi đầy đủ về phẩm chất đạo đức, phẩm chất chuyên môn, đòi hỏi về trình độ và kỹ năng quản lý. Cụ thể, trong thư viện truyền thống người quản lý một mặt phải hiểu biết về các chức năng, nguyên tắc, phương pháp và công cụ quản lý. Mặt khác, phải biết vận  dụng tốt các chức năng, nguyên tắc, phương pháp và công cụ quản lý đó. Đồng thời, phải có các kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm, kỹ năng nhận thức và giải quyết nhanh chóng các tình huống có vấn đề… Trong thư viện hiện đại, bên cạnh những kiến thức và kỹ năng trên, đối với người quản lý còn đòi hỏi các kiến thức về ứng dụng CNTT vào hoạt động thư viện và đặc biệt là kỹ năng thực hành phần mềm quản lý thành thạo.

Từ những điều trình bày trên cho thấy, về bản chất QLTV truyền thống và QLTV hiện đại là quản lý con người. Bởi trong các thư viện hiện đại vẫn cần có sự hiện diện của con người để tổ chức và điều hành các hoạt động của thư viện. Điều khác biệt là người quản lý tác động lên đối tượng quản lý không chỉ theo một chiều từ trên xuống mà người quản lý còn phải tiếp nhận sự phản hồi từ đối tượng quản lý (từ dưới lên) và khi thực hiện hoạt động quản lý thì sử dụng các phương tiện kỹ thuật để hỗ trợ. Từ đây có thể định nghĩa QLTV hiện đại như sau:

Là hoạt động được chủ thể quản lý và đối tượng quản lý tự giác thực hiện nhằm đảm bảo đạt được mục tiêu của thư viện với sự hỗ trợ của các phương tiện kỹ thuật hiện đại.

Share Us :